26 lipca 2023 Boska Komedia

Czytałem równocześnie najnowsze tłumaczenie Mikołajewskiego i klasyczne Porębowicza. Mikołajewski zrezygnował z rymu, rytmu oraz przypisów objaśniających tło historyczne, tak przecież potrzebne do zrozumienia dzieła Dantego. Pisze, że czytelnik może docenić piękno tekstu nie znając zupełnie jego znaczenia. Potem trzeba, zdaniem Mikołajewskiego, przeczytać inne tłumaczenie z przypisami. Tylko po co w ogóle czytać Mikołajewskiego? Wyszło coś, co wygląda jak tekst przepuszczony przez tłumacza Google. Tekst Porębowicza, mimo że archaiczny, jest częstokroć bardziej zrozumiały niż współczesny rzekomo język Mikołajewskiego.
Zaś co do samego dzieła - trudno mi zachwycić się tym poematem. Szanując kontekst historyczny, osadzenie tej poezji w kulturze średniowiecza, odrzucam jednak ten poetycki tryptyk z kilku powodów.
1. Jest nieznośnie katolicki, a wszystko, co zamknięte w samej wierze, jest jednak ciasne.
2. Uważam, że nie jest ponadczasowy. Cóż dziś może z jego przesłania przejąć umysł daleki od dewocyjności? Cóż z pogmatwanych uwarunkowań politycznych XIII-wiecznej Italii może być punktem odniesienia dla dzisiejszego czytelnika? Kto może poważnie potraktować arbitralną wizję zaświatów Alighieriego?
3. Irytująca jest swego rodzaju pycha autora, który decyduje, kto trafia do piekła, kto do czyśćca i kto do raju, jednocześnie przyznając sobie samemu tak wyjątkowe znaczenie, że niebiosa zezwalają mu na wędrówkę wbrew wszelkim dotąd ustanowionym prawom boskim.
Rozumiem znaczenie "Boskiej Komedii" dla rozwoju języka włoskiego. Pewnie dla Włochów ma ona kolosalne znaczenie. Nie podejrzewam jednak, by ktoś z innego niż polski kręgu kulturowego, miał jakoś szczególnie zachwycać się naszym "Lamentem Świętokrzyskim" czy "Bogurodzicą".
Lektura trudna, nużąca i nie dająca satysfakcji.